فهرست

يادداشت و پيام

یادداشت مدیرکل روابط عمومی و امور بین الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در روزنامه همشهری؛

کتابخانه یک موجود زنده است

همزمان با ۲۴ آبان ماه، روز گرامیداشت کتاب، کتابخوانی و کتابدار، یادداشت مهدی توکلیان، مدیرکل روابط عمومی و امور بین الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در روزنامه همشهری منتشر شد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، همزمان با ۲۴ آبان ماه، روز گرامیداشت کتاب، کتابخوانی و کتابدار، یادداشت مهدی توکلیان، مدیرکل روابط عمومی و امور بین الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در روزنامه همشهری منتشر شد. متن این یادداشت به شرح ذیل است:

۱- کتابخانه‌ها در بین برج و باروهای سر به فلک کشیده این دوران، از جمله بناهای زنده و پویایی هستند که بسان پدیده‌هایی پایان‌ناپذیر، خاطرات شهروندان و کتابخوان‌ها را می‌سازند و هر سالن و میز و قفسه کتابش و کتاب‌های چیدمان شده، می‌تواند برای هرکدام از مردم کتابخوان در هر جایی که کتابخانه‌ای عمومی در حال خدمت‌رسانی است، یادگاری منحصر به فرد باشد و خاطرات بسیاری به یادگار گذارد. «کتابخانه‌ها» از دیرباز تاکنون حضور و تأثیر بسزایی در دوران کودکی، نوجوانی و جوانی نسل‌ها داشته‌اند. مرور خاطرات شیرین حضور در کتابخانه‌ها حتی برای آن ها که ارتباط چندان گرمی با این اماکن فرهنگی نداشته‌اند و پیوستگی و عدم‌تفکیک این خاطرات که بخش عمده‌ای از آن در کتابخانه‌های کوچک و بزرگ دوران کودکی و نوجوانی بوده است، می‌تواند یک امتیاز بزرگ برای ارجاع‌دادن به نوستالژی کتابخانه در افواه و افکار عمومی باشد.

۲-  در چند سال اخیر اقدامات گسترده‌ای برای تامین کیفیت مطالعه و کتاب خواندن انجام شده است. یکی از این اقدامات توجه به اجزای فعالیت‌های عمومی و خدمات گسترده فرهنگی و اجتماعی در کتابخانه‌ها بوده و در واقع اندیشه‌ای که برآمده از اندیشه ساختارگرایی و کارکردگرایی بود، خیلی زود به متن کتابخانه‌ها آمد و متخصصان، طراحان و خلاقان فرهنگی را به هیئت یک جراح درآورد تا کتابخانه را بر میز تشریح برده و آن ‌را بر اساس نیاز و شرایط روزگار امروز شرحه شرحه کنند تا روحی نو بر فعالیت‌های این کالبدهای فرهنگی در دل شهرها و روستاها بدمند. از مرکزی‌ترین نقاط شهرها و استان‌ها تا عشایر و مرزنشین‌ها امروزه با کتاب آشنایی دارند و نه‌تنها کتاب که از نشریات و سایر محصولات فرهنگی مرتبط نیز بهره‌مند هستند و امروزه کتابخوانی در سراسر ایران اسلامی رواج دارد.


۳- در سالیان اخیر که ساختار جوامع پیچیده کنونی متأثر از دانش و فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی است، به‌دلیل پیچیدگی انسان و جوامع انسانی و همچنین دانش‌محور بودن فعالیت‌های اجتماعی، لازم است کتابخانه‌های عمومی نیز در انجام رسالت‌های قبلی خود تجدیدنظر و به آموزش، پژوهش و خدمات اجتماعی، توجه کرده و بر رسالت‌های متناسب با نیاز جامعه ملی و جهانی توجه کنند تا بتوانند براساس تبدیل شدن خدمات جهانی به عناصر کوچک و کوچک‌تر، خدماتی متناسب با کیفیت زندگی کتابخوان‌ها در شرایط حاضر ارائه کنند و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی نیز بر این اساس سنجیده شود و بر مبنای این الگو تمامی مایحتاج کتابخوان‌ها در گروه‌های سنی مختلف برنامه‌ریزی و اجرا شود. کتاب‌ها، اطلاعات ما را از دیگران و از جهان‌بینی آنان افزایش می‌دهند و به این ترتیب درک ما را از جهان هستی ارتقا می‌بخشند. علاوه بر این، کتاب‌ها فرصت‌هایی برای پیشرفت در تمام سنین، به‌ویژه برای جوانان فراهم می‌کنند.


۴- پاسخگویی به نیازهای علمی، اطلاعاتی و تمدنی جامعه کتابخوان و اهل مطالعه ایجاب می‌کند با ورود آگاهانه، شجاعانه و به موقع به محیط مذکور، کتابخانه‌های عمومی نیز به رسالت فرهنگی خود در عرصه جنگ نرم جامه عمل بپوشانند. هر کتابخانه‌ای برای افزایش کیفیت زندگی و فکری مخاطبان خود باید عرصه بیشتری را برای مراجعه‌کنندگانش و تعاملات گسترده اجتماعی‌ آنان فراهم آورد؛ از این‌رو توجه به نیازهای کتابخوان‌ها و مخاطبان هر منطقه در نقاط مختلف از همان ابتدای شکل‌گیری برنامه‌ریزی مدون پژوهش‌محور و مدرن برای کتابخانه‌ها توانست جای خود را باز کند. تلاش برای شکل‌گیری روح یک کتابخانه فعال و پویا در تعاملات گسترده کتابخوان‌ها در مناطق مختلف ایران اسلامی و همچنین در سطح شهرها و روستاها، باعث درهم تنیدگی روابط کتابخوان‌ها با یکدیگر می‌شود و بیش از آنکه این اقدام تأثیر دیگری داشته باشد، اثرات اجتماعی گسترده‌ای در خود دارد.


۵-  کتابخانه یک موجود زنده است. این بدان معناست که زیرساخت‌ها و بسترهایی که در هر کتابخانه‌ای شکل می‌گیرد به‌منظور ایجاد بستری مناسب برای شکل‌گیری تعاملات میان انسان‌ها است. هرقدر تعاملات انسانی در کتابخانه‌ها بیشتر باشد و میزان همگرایی آن ها در متن فیزیکی کتابخانه‌ها افزایش یابد، به همان اندازه حس تعلق و در نهایت حس هویت شهری در میان کتابخوان‌ها و مردم همان منطقه بیشتر می‌شود؛ از این‌رو ایجاد فضاهایی چون محافل ادبی، نشست‌های کتابخوانی و نظایر آن نه‌تنها می‌تواند اثرات مشهود و عینی چون افزایش علاقه به کتابخوانی در میان مخاطبان را در بر داشته باشد، بلکه گامی مثبت به سمت همگرایی بیشتر کتابخوان‌ها و اهل علم و کتاب و افزایش سطح تعاملات فرهیختگان و در نهایت ایجاد عنصر خاطره‌آفرین در میان کتابخوان‌ها و مردم سرزمین آریایی ایران اسلامی است که منجر به حس تعلق و در نهایت زمینه‌ساز تمدن نوین اسلامی می‌شود. از آنجا که تصور عامه مردم و اندیشمندان از کتابخانه اساساً حول ‌محور امانت گرفتن کتاب یا برنامه‌های ابتدایی از جمله نقاشی، شعرخوانی، کتابخوانی و... است، در اینکه این دست برنامه‌ها و خدمات نیز بسیار مهم و مثمرثمر است، جای هیچ تردید و مجادله‌ای نیست، اما برنامه‌های به‌روز و متفاوتی که در ۷ سال اخیر به‌صورت ثابت در کتابخانه‌ها برگزار می‌شود و جز استفاده‌کنندگان آن کمتر کسی از برگزاری و اساساً ماهیت آنها اطلاع دارد، کمبودی است که رونمایی وسیع از آن در رسانه‌های رسمی و فضای مجازی و اطلاع‌رسانی از سوی صداوسیما می‌تواند دامنه ارتباطی کارشناسان و مردم را به‌خود جلب کرده و علاقه‌مندان بیشتری به حوزه کتابخوانی را به کتابخانه‌های عمومی هدایت کند.